Contactbarrières

Gisteren liep ikDSCF1180 met mijn lief door de stad, voor nog wat laatste sinterklaascadeautjes.

Regelmatig zit er wel iemand in de stad muziek te maken met een doos of hoed voor zich op de grond waarin passanten hun waardering in de vorm van geld kunnen gooien. Vaak zijn het mannen die slecht Nederlands praten, met gelooide gezichten en een buitenlands uiterlijk. De meest vreemde instrumenten hebben ze soms bij zich. Soms zitten ze alleen, soms in een groepje. Ik vraag me altijd af waar ze vandaan komen en wat hun geschiedenis is. Ze zien er niet uit alsof ze op een andere manier in Nederland hun geld kunnen verdienen dan via hun muziek.

In Utrecht, waar ik destijds studeerde stonden vaak daklozen die hun daklozenkrant aan de man probeerden te brengen. De één op een wat assertievere wijze dan de ander, maar ze deden het. Er is ook een periode geweest dat in de stad een groepje jongeren met acrobatische kunsten probeerden hun inkomen wat op te vijzelen. Stuk voor stuk waren dit mensen die wat deden, die contact maakten met de buitenwereld, met de mensen om hen heen.

Toen ik echter met mijn lief gisteren door de stad liep werd ik getroffen door een buitenlandse vrouw van middelbare leeftijd in lange rokken die op haar knieën op een tasje op de straat lag. Ze lag voorover met haar gezicht naar de stoep gekeerd, haar handen gevouwen als in een bede of gebed. Voor haar op de grond stond een leeg blikje. Heel haar houding drukte onderdanigheid uit. Op geen enkele manier maakte ze contact met de voorbijgangers. Ze lag daar maar te prevelen met dat blikje voor haar.

Ik werd bevangen door een verschrikkelijke woede. Niet omdat ze woordeloos vroeg om geld. Wel om haar houding, om het zich klein en afhankelijk maken. Ik vond het mensonterend en zo niet kunnen. Ik zou haar overeind willen trekken en door elkaar willen schudden. Ik vond de wijze waarop ze bedelde onvoorstelbaar en vernederend. Dit zou niet moeten mogen!!!

Ik kon niet anders dan er boos aan voorbij lopen. Mijn lief vertelde dat hij toen hij nog in Spanje werkte, dit soort taferelen vaak tegenkwam. Ik luisterde met een half oor. Natuurlijk, ik ken haar achtergrond niet, maar niemand zou op zo’n manier aan geld mogen komen.  Maar dat stond natuurlijk los van het feit dat ze waarschijnlijk weinig tot geen geld had. We staken de straat over en verderop lag op dezelfde wijze nog een vrouw op de grond.  Deze vrouw was nog ouder. “Misschien zijn ze wel met een hele groep,” zei mijn lief bedachtzaam. Ik knikte terwijl ik ondertussen in gevecht was met mijzelf. Iedereen heeft recht op eten, onderdak en veiligheid. Wat had deze mensen er toe gebracht om op deze wijze te proberen wat geld te krijgen. Wat hadden ze meegemaakt en vooral hoe keken ze naar ons dat zij het gevoel hadden dit op deze manier te moeten doen. Ja, misschien lichtten ze de boel wel op. Ik wist het niet. Ik kon hun geschiedenis en ervaringen niet veranderen en ja het maakte me vreselijk boos te zien wat ze deden. Maar hielp het echt als ik er boos langs liep. Wanneer hun armoede echt was moest ik hun dan niet tegemoet komen? Wat was nu in de kern belangrijker, dat ik mogelijk belazerd werd en mijn geld aan een verkeerde gaf of dat ik uit ging van de eerlijkheid van mensen en hen tegemoet kwam als ik dacht dat dit nodig was ook al gingen al mijn haren overeind staan op de wijze waarop er om hulp gevraagd werd? Ik koos voor het laatste. Ik draaide me om en zei tegen mijn lief: “ik kom zo terug” en liep weer terug naar de eerste vrouw. Zij stond net langzaam op toen ik aan kwam lopen en liep moeizaam naar een plek een paar meter verderop. Daar zakte ze door weer door haar knieën. Net toen ze het blikje op straat wilde zetten pakte ik haar hand en liet wat ik kon missen achter in het blikje. Ze bleef steken in haar bewegingen, Ik had wat tegen haar willen zeggen, maar ik wist niet wat. Ik wist niet hoe die afstand te  overbruggen.

Nu was ik degene die haar niet aankeek, me afwendde en wegliep. Ik verweet haar eerder in stilte nog de kloof niet te overbruggen door geen contact te maken, maar uiteindelijk wist ik zelf ook niet hoe ik dat in deze situatie moest doen.